Somali’De Neden Kıtlık Var?

Bugünlerde bütün Türk milletinin yardımına kosmak için sefer oldugu Somali’nin haline çok üzülüyoruz, ama bu ülke nasıl bu hale geldi diye pek düsünmüyoruz.
Aslında Afrika’daki en uzun kıyı seridine sahip ülke Somali. Kıyılarının üçte ikisi Hind Okyanusu’na, üçte biri Aden Körfezi’ne açılıyor.
Yani dünyanın en önemli ticaret yollarından birine hâkim bir konumu var ülkenin.
Ne var ki geçmis yüzyıllarda islek bir ticaret merkezi olarak islev gören ve o zamanlar “baharat ülkesi” adıyla anılan bu topraklar bugün ekonominin neredeyse sıfır derecesinde yer alıyor ve dünyanın en fakir ülkelerinin basında geliyor.
***
Somali’de son yirmi yıldır “siyasi istikrar” yok; son on yıldır da fiilen “devlet” yok. Dolayısıyla neredeyse yirmi yıl öncesine kadar tarımsal üretimi “kendine yeter” durumda olan bu ülkenin bugün kıtlık ve açlıkla mücadele ediyor olusunu bu açıdan da yorum getirmek gerekiyor.
Ama asıl problem dısarıda bir yerlerde.
Somali’nin kara talihi, öncelikle batılı sömürge güçlerinin buraya ayak basmasıyla baslıyor.
Sömürge döneminde neler yasandıgını tahmin etmek zor degil. Sömürge sonrası dönemde ise İngiliz Somalisi ile İtalyan Somalisi birleserek tek bir devlet olarak bagımsızlıklarını ilan ettiler. Ama sömürgeci güçler hiçbir zaman ellerini buradan çekmediler.
Zaten giderken de Somalililerin ugrasmaları için birtakım pürüzler bırakarak gittiler. Mesela Somali’nin Ogaden bölgesinin bir bölümünü Etiyopya’ya bırakmak gibi. Somali burası benim topragım diye geri istiyor, Etiyopya vermem diyor.
Yaklasık yarım asırdır iki ülke arasında bu sorun devam ediyor.
***
Gerçi Etiyopya ile Somali’nin derdi bundan ibaret de degil. Her dönemde batı destegini de arkasına alan “Hıristiyan” Etiyopya kendisinin Hind Okyanusu’na açılabilecegi “yol” üzerinde yer alan “Müslüman” Somali’yi mümkünse kontrolü altına almayı arzu ediyor. Öteden beri bu dogrultuda bir yaklasımı var komsusuna karsı.
Nitekim 1991’de diktatör Siyad Barre’nin devrilmesi sonrasında Somali’de baslayan iç savasa dogrudan müdahale etmekten geri durmadı.
Somali’de binlerce insanın hayatına mal olan iç savasın devamında Etiyopya’nın sorumlulugu çok büyük. Elbette onu destekleyen batılı güçlerin de.
Bu arada, batılı güçlerin Somali’de akan kanı “mesrulastırma” gerekçeleri çok tanıdık: Radikal İslam tehlikesi.
Ülkede iç savası sona erdirip siyasi istikrarı yeniden tesis etme yolunda çok önemli adımlar atan Islah Hareketi’nin “İslami” kimligi yeterdi Somali’yi isgal etmek için.
Neticede iç savas bir türlü bitirilemedi. Ülkede fiilen devlet yönetimi yok. Dolayısıyla ekonomi yok, üretim yok. Onun yerine kıtlık var, açlık var.
***
Etiyopya, Somali toprakları üzerinden Hind Okyanusu’na açılmak istiyor.
ABD Afrika’daki etkinligi giderek artmakta olan Çin’in etkisini kırmak için Aden Körfezi’ni kontrol altında tutmak istiyor.
Bu arada Somali’deki günahsız insanlar açlıktan ölüyor!
***
Bugün bütün Türk milletinin neredeyse her ferdinin yüreklerinden kopan üç bes kurusu bagıslayarak yardım gönderdigi Somali’ye daha önce Çevik Bir’i göndermistik.
Hatırladınız mı?

16.08.2011
İbrahim Kiras / Star