Kaddafi´nin Yüzü Kime Haz Veriyor?

Ölü yüzü soguk olur. Ölü bir insan yüzü ürperti verir genelde… Bazılarının hayatı da ürperti verir. Yüzünü görmek istemediginiz insanlar vardır. Çehresine baktıgınızda teninize soguk bir seyin temas ettigini hisseder, ürperirsiniz. Gözleri sizde insani bir çagrısım yapmaz. Anlamsız olacak kadar mütekebbir, acımasız, duygusuzdur o gözler. Çözemezsiniz ilk bakısta; neden hoslanır, nelerden nefret eder, canını neler sıkar, heyecan duydugu bir sey var mıdır?

Hayattayken yüz yüze geldigim Kaddafi'nin çehresi böyle bir izlenim bırakmıstı bende. Resmi ortamların ciddiyetinden farklı bir ifadeydi takındıgı. Sanki insani hiçbir duyguyu ele vermeyen bir maskesi vardı. Ölü suratının insanda uyandırabilecegi türden soguk bir ifade sinmisti çehresine. Ondan Libyalıları kurtarmak adına bombalar yagdıran eski sömürgecilerin modern versiyonlarının albenili söylemlerine karsın Kaddafi'nin o acımasız çehresine yansıyan duyarsız imajı öne çıkıyordu.

Kaddafi'nin ölümü daha fazla insani duygular deprestirdi. Yasayan ama hiçbir insani duyguyu ele vermeyen çehresi ölüm anında her anlamda insanilik tasıyordu. Acımasız yönetiminden dolayı ona duydugum tepki, maruz kaldıgı öldürme biçimi nedeniyle bir zaman mazlum olanlara yöneldi ister istemez. Kanlar içinde linç edilen bir insan… Aciz, perisan ve çaresiz ama hala magrur görünmeye çalısan… Ve etrafında histerik çıglıklar atan bir yıgın insan…

Kaddafi'nin öldürülüs biçimi tam bir intikam gösterisiydi. Görünüste, öç ve kan dürtülerini tatmin etmeleri için kendilerinden geçmis kontrol dısı militanlara teslim edilmis bir insan vardı… Ne dinde ne vicdanda yeri olmayan bir asagılama ve linç gösterisi izledik; daha dogrusu izlettirildik.

Neden infaz edildigi ve yargılanmadıgı gibi cevabı çok açık sorular yerine bu görüntülerin neden yayınlandıgı üzerinde durmak gerek. Gerek savas ve intikam duyguları bilenmis insanların duyguları gerekse medya ve ahlak iliskisi baglamında bu görüntüleri küresel aglarda dolasıma sokanların duyguları açısında çözümlemeye muhtaç, bu olay.

İlkesel olarak medya etigi açısından “saygın” Batılı yayın kuruluslarının kanlı görüntüleri, hele vahsice linç sahnelerini pervasızca yayınlaması üzerinde düsünmeli. Egemen Batılıların kendinden geçercesine seyretmekten haz aldıkları mahrem bir görüntüye dönüstü. Artık yakalanma vaktinin geldigini söyleyen Clinton'un Kaddafi'nin ele geçirilmesinden kısa bir süre sonra ölüm haberi karsısındaki tepkisi ilginçtir.

Medya baglamında anlamlandırmaya çalısacak olursak İngiliz gazetelerinin tam sayfa mansetleri aslında kurtarma adına Libya'yı bombalayan sömürgecilerin histerik çıglıklarını yansıtıyordu. “Bu kursunlar Lockerbie için” diye manset atan İngiliz basını sadece Kaddafi'nin düzenledigi sabotajla ölen yolcular adına sevinmiyor; bununla sınırlı olsa anlayabilirdik. Semiyolojik olarak daha derin bir önyargının, husumetin yansıması olarak okunabilir bu mansetler, takrar tekrar yayınlanan görüntüler, kanlı fotograflar…

Sergilenen vahsetin ekranlara getirilmesiyle Batılı zihnin derinlerinde Doguya dair var olan vahset imajı bir kez daha tazelenmis oldu. Kana doymayan, vahsi, beyazlar eliyle uygarlastırılmayı bekleyen egzotik cografyanın insanları olarak Kaddafi'yi linç eden Libyalıların ortaya koydugu resim, Batılıların kibrini pekistirdigi gibi uyguladıkları siyaseti de dogrulayan bir islev yüklendi.

Demokrasi, özgürlük gibi yaftalar arkasına sıgınılsa da gerçekte petrol ve stratejik çıkar ugruna bombalanarak harabeye dönüstürülen topraklardaki varlıgını mesru ve gerekli gören bir özgüven takviyesi… Oryantalizmin en ilkel haliyle bir siyaset biçimi olarak piyasaya sürülecegini tahmin edemezdik.

Dahası bu oryantalizm, bundan sonraki demokratik müdahaleleri gerekli gösteren bir ön hazırlık. Kurtulus gününde Fransız bombaları marifetiyle İslami yönetim ilan edenlerin ehlilestirilmesi operasyonunu mesrulastırdı. “Zaten bu Müslümanlık ve siyasal İslam bu vahsetin resmettigidir” diyen bakıs açısı. Küresel hegemonya da bundan beslenmiyor mu?

Amerika'nın yargısız infazla katlettigi El-kaide liderinin resmi bile ortada yokken Kaddafi'nin yargısız infaz -linç- görüntülerinden neden bu denli haz alıyor? Yargısız infazı yapanların histerik çıglıkları ve arka planda yükselen tekbir sesleri ile Bingazi'de “İslami ilkelere” baglı yönetim ilanındaki baglantının Batılı muhayyiledeki çagrısımına odaklanmalı bence.

Diger tarafta ülkesinin bombalanması için sömürgecileri davet eden bir liderligin İslamilik iddiasının Kaddafi görüntülerini yayınlayan ve bundan haz alan oryantalist durustan daha ahlaklı oldugu söylenebilir mi?